Ποιος εμποδίζει την ειρήνη μεταξύ του ΡΚΚ και της Τουρκίας;

Στις 8 Οκτωβρίου 2025, λίγο πριν από την επίσκεψή του στην Άγκυρα, ο Πρόεδρος της Περιφέρειας του Κουρδιστάν Νετσιρβάν Μπαρζανί, σε ομιλία του στο Φόρουμ MERI που πραγματοποιήθηκε στο Ερμπίλ, δήλωσε ότι η Τουρκία αντιμετωπίζει «πολύ σοβαρά» την ειρηνευτική διαδικασία με το Εργατικό Κόμμα του Κουρδιστάν (PKK). «Το Καντίλ [PKK] ξέρει τι να κάνει, αλλά δεν το κάνει. Η μη εφαρμογή του δημιουργεί απογοήτευση, ακόμη και για τον Ηγέτη Οτσαλάν. Αυτό δεν είναι καλό. Λένε επιφανειακά ότι θα υπακούσουν στον Ηγέτη Οτσαλάν, αλλά όταν πρόκειται για την εφαρμογή, κάνουν το αντίθετο. Αυτό θα προκαλέσει ένα μεγάλο πλήγμα στους Κούρδους και στη διαδικασία. Δεν είναι η ώρα για αυτά τα παιχνίδια, τα οποία είναι προφανή», πρόσθεσε.

Το KCK (Koma Civakên Kurdistan - Ένωση Κοινοτήτων Κουρδιστάν) απάντησε γρήγορα σε αυτή τη δήλωση. Δηλώνοντας ότι τα λόγια του Μπαρζανί ήταν «εντελώς απαράδεκτα», η Επιτροπή Εξωτερικών Σχέσεων του KCK τόνισε ότι είχαν λάβει συγκεκριμένα μέτρα για την έναρξη της ειρηνευτικής διαδικασίας σύμφωνα με τα αιτήματα του Οτσαλάν και υποστήριξε ότι ο Μπαρζανί χρησιμοποίησε έναν τόνο που ανέστρεψε τα γεγονότα. «Το να μιλάμε με τα επιχειρήματα του τουρκικού κράτους δεν εξυπηρετεί τον κουρδικό λαό ούτε τις δυνάμεις της δημοκρατίας. Η προσπάθεια του Νετσιρβάν Μπαρζανί να δημιουργήσει την εντύπωση μιας αντίφασης μεταξύ του Αμπντουλάχ Οτσαλάν και του Κινήματός μας, υπονοώντας ότι «το PKK δεν ακούει τον Αμπντουλάχ Οτσαλάν», είναι ένα σοβαρό λάθος», δήλωσε το KCK.

Η δήλωση του KCK απαριθμούσε λεπτομερώς τα βήματα που έχει ήδη κάνει το PKK στο πλαίσιο της ειρηνευτικής διαδικασίας. Για παράδειγμα, σε απάντηση στο κάλεσμα του Οτσαλάν στις 27 Φεβρουαρίου, το PKK συμφώνησε στο 12ο Συνέδριό του στις 5-7 Μαΐου 2025 και ανακοίνωσε στον κόσμο ότι «αποφάσισε να σταματήσει όλες τις δραστηριότητες υπό την ονομασία PKK» και «εγκατέλειψε τη στρατηγική του ένοπλου αγώνα». Ως περαιτέρω απόδειξη της δέσμευσής του στη διαδικασία, η δήλωση υπογράμμισε ότι στις 11 Ιουλίου 2025, μια ομάδα 30 μελών του PKK, με επικεφαλής τη συμπρόεδρο του Εκτελεστικού Συμβουλίου της KCK, Μπέσι Χοζάτ, έκαψαν συμβολικά τα όπλα τους. Το KCK δήλωσε: «Δεν υπάρχει διαφωνία μεταξύ ημών και του Οτσαλάν. Το PKK ακούει τον Αμπντουλάχ Οτσαλάν», απορρίπτοντας οποιαδήποτε ρήξη υπονοούσε ο Μπαρζανί. Επέστησε επίσης την προσοχή στο χρονοδιάγραμμα των σχολίων του Μπαρζανί την παραμονή της επίσκεψής του στην Τουρκία και τον κάλεσε να εγκαταλείψει αυτή τη στάση.

Στην πραγματικότητα, τα τελευταία 26 χρόνια, από τότε που ο Οτσαλάν απήχθη στην Κένυα στις 15 Φεβρουαρίου 1999 και μεταφέρθηκε στην Τουρκία (υπό την κυριαρχία του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ) για το μεγαλύτερο μέρος αυτής της περιόδου), ο ισχυρισμός ότι το ΡΚΚ δεν ακολούθησε ή δεν θα ακολουθήσει τη γραμμή του Οτσαλάν έχει κυκλοφορήσει πολλές φορές. Ωστόσο, μια ματιά στις τελευταίες τρεις δεκαετίες λέει μια διαφορετική ιστορία.

Μη εμπλοκή 1999-2004

Μετά τη σύλληψή του το 1999, ο Αμπντουλάχ Οτσαλάν απηύθυνε έκκληση στο ΡΚΚ να σταματήσει τον ένοπλο αγώνα και να αποσύρει τις αντάρτικες δυνάμεις από το Βόρειο Κουρδιστάν. Το ΡΚΚ ανταποκρίθηκε θετικά στο κάλεσμά του και έστειλε δυνάμεις τον Αύγουστο του 1999. Και πάλι, μετά το κάλεσμα του Οτσαλάν, δύο ομάδες μελών του ΡΚΚ από την Ευρώπη και τις αντάρτικες δυνάμεις επέστρεψαν στην Τουρκία σε χειρονομίες ειρήνης. Η Τουρκία, ωστόσο, καταδίκασε αυτά τα άτομα σε μακροχρόνιες ποινές φυλάκισης.
Τον Ιανουάριο του 2000, το ΡΚΚ πραγματοποίησε έκτακτο συνέδριο. Αυτό το έβδομο συνέδριο του ΡΚΚ αποδέχτηκε επίσημα μια νέα κομματική γραμμή βασισμένη στο σχέδιο του Οτσαλάν για ένα δημοκρατικό κράτος. Από το 1999 έως το 2004, το ΡΚΚ παρέμεινε σε κατάσταση μη εμπλοκής. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, η Άγκυρα δεν επιδίωξε να μετατρέψει τη μη εμπλοκή του ΡΚΚ σε μια διαρκή ειρηνευτική συμφωνία. Παρά την ετοιμότητα του Οτσαλάν για διαπραγματεύσεις με το κράτος, δεν πραγματοποιήθηκε επίσημος διάλογος.

Κατάπαυση του πυρός του 2009 

Για πρώτη φορά, μια τουρκική κυβέρνηση, με επικεφαλής πλέον το ΑΚΡ, ανακοίνωσε ανοιχτά μια φάση εκδημοκρατισμού και λύσης που ονομάζεται «Κουρδικό Άνοιγμα». Κηρύχθηκε κατάπαυση του πυρός και, κατόπιν αιτήματος του Οτσαλάν, μια «Ομάδα Ειρήνης» 34 ατόμων από το Καντίλ και το Μαχμούρ εισήλθε στην Τουρκία τον Οκτώβριο του 2009 για να συμβάλει στην ειρηνευτική διαδικασία. Αρχικά, δεν υπήρξε καμία αντίρρηση, αλλά καθώς οι τουρκικές εθνικιστικές αντιδράσεις δημιούργησαν αντιδράσεις, κατατέθηκαν αγωγές εναντίον πολλών μελών της αντιπροσωπείας, με αποτέλεσμα τη σύλληψη 13 εξ'αυτών. 

Ειρηνευτική Διαδικασία 2013–2015

Αυτή ήταν η περίοδος που ήταν πιο κοντά στην ειρήνη. Οι πρωτοβουλίες του ΡΚΚ και η αναζήτηση της κυβέρνησης ΑΚΡ άνοιξαν μια νέα πόρτα για διάλογο στα τέλη του 2012. Οι συνομιλίες που είχαν ξεκινήσει προηγουμένως στο Όσλο συνεχίστηκαν για μεγάλο χρονικό διάστημα. Σύντομα, οι αντιπροσωπείες του Λαϊκού Δημοκρατικού Κόμματος (HDP) άρχισαν να συναντώνται με τον Αμπντουλάχ Οτσαλάν στο νησί Ιμραλί. 

Σε επιστολή που έστειλε για το Νεβρόζ στις 21 Μαρτίου 2013, ο Οτσαλάν ζήτησε τον «αποχαιρετισμό στα όπλα»  και συγχρόνως επίσημα την κήρυξη κατάπαυσης του πυρός . Λίγο αργότερα, το ΡΚΚ άρχισε ξανά να αποσύρει τους μαχητές του πέρα ​​από τα σύνορα της Τουρκίας. Οι συγκρούσεις σταμάτησαν για περίπου δύο χρόνια. Ωστόσο, μετά τις εκλογές του 2015, η διαδικασία κατέρρευσε και έλαβε χώρα μια δεκαετία έντονης βίας. Στην περίοδο που ακολούθησε, το κουρδικό κίνημα έκανε επανειλημμένες προσπάθειες να επιστρέψει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Το τουρκικό κράτος, ωστόσο, επέβαλε αυστηρά μέτρα απομόνωσης στον Οτσαλάν, καθιστώντας αδύνατη οποιαδήποτε επικοινωνία για ειρήνη.

Νέα Πρωτοβουλία Ειρήνης 2024–2025

Για πρώτη φορά από το 2015, μια νέα δυνατότητα διαλόγου εμφανίστηκε στην Τουρκία το φθινόπωρο του 2024. Κατά την έναρξη της Μεγάλης Εθνοσυνέλευσης της Τουρκίας την 1η Οκτωβρίου 2024, η χειραψία του ηγέτη του Εθνικιστικού Κόμματος (MHP) Ντεβλέτ Μπαχτσελί με εκπροσώπους του Κόμματος DEM (διαδόχου του HDP) και η δήλωσή του «Αν θέλουμε ειρήνη στον κόσμο, πρέπει να εξασφαλίσουμε ειρήνη στη χώρα μας» τράβηξε την προσοχή. 

Μετά το κάλεσμα του Αμπντουλάχ Οτσαλάν στις 27 Φεβρουαρίου 2025, το PKK συμφώνησε στο 12ο Συνέδριό του, ανακοινώνοντας, στις 12 Μαΐου 2025, την απόφασή του να διαλύσει επίσημα την οργανωτική του δομή και να τερματίσει τον ένοπλο αγώνα. Αυτή η κίνηση ήταν ποιοτικά διαφορετική από όλες τις προηγούμενες εκεχειρίες. Ως αποτέλεσμα, έχουν λάβει χώρα τα πιο εκτεταμένα βήματα και εξελίξεις μέχρι σήμερα. Παρά όλα αυτά τα βήματα, η Άγκυρα δεν έχει λάβει συγκεκριμένα μέτρα. 

Αξίζει να σημειωθεί ότι, σε απάντηση στις ενέργειες του ΡΚΚ, το τουρκικό κράτος υιοθέτησε ως επί το πλείστον μια επιφυλακτική και, κατά καιρούς, αρνητική στάση.

Συνοψίζοντας, από το 1993 έως σήμερα, ο Αμπντουλάχ Οτσαλάν έκανε αρκετές εκκλήσεις για κατάπαυση του πυρός και το ΡΚΚ τις τήρησε όλες. Προηγούμενες ειρηνευτικές πρωτοβουλίες έχουν αποτύχει κατά καιρούς λόγω προκλήσεων από σκληροπυρηνικά στοιχεία εντός του κράτους. Άλλες φορές, η έλλειψη πολιτικής βούλησης ή οι περιφερειακές εξελίξεις προκάλεσαν σημαντικά εμπόδια στην πρόοδο. 

Σε αυτή την πιο πρόσφατη φάση, το ΡΚΚ έχει φτάσει στο σημείο να λάβει την απόφαση να αυτοδιαλυθεί. Ωστόσο, δεν έχει ανακοινωθεί από το κράτος κανένα ολοκληρωμένο σχέδιο κοινωνικής ειρήνης ή νομικό πλαίσιο σχετικά με τους μαχητές του ΡΚΚ που καταθέτουν τα όπλα τους. Σε απάντηση στα βήματά του, το ΡΚΚ αναμένει την εφαρμογή πολιτικών μεταρρυθμίσεων που θα επιτύχουν μια δίκαιη λύση στο κουρδικό ζήτημα. Διαφορετικά, η διαδικασία θα αποτελεί κυρίως έκκληση για «παράδοση» μέσω της επιβολής μονομερών απαιτήσεων - κάτι που έχει επανειλημμένα αποτύχει στο παρελθόν. 

Εν ολίγοις, σε αντίθεση με όσα υπονοεί ο Μπαρζανί, ο Αμπντουλάχ Οτσαλάν και το ΡΚΚ έχουν λάβει συντονισμένα βήματα τα τελευταία 25 χρόνια.

Α.

Με πληροφορίες από το Amargi